সিদিনা আৰু আমাৰ ফাঁচী বজাৰলে যোৱা নহ’ল , থকা চুৱেটাৰ দুটাৰেই বাকী থকা ঠাণ্ডাৰ দিনখিনি চলাই নিব পৰা যাব বুলিয়ে নোযোৱাটো ঠিক কৰিলো, নামতহে দুটা নিজৰবুলি , কিন্তু পিন্ধনত ছয়টামান সলাই পিন্ধিব পাৰিছিলোৱেই । পলিৰ আৰু দেৱাশ্ৰীৰ কাপোৰ আমাৰ গাত নহৈছিল , ইফালে তিৰু , অমৃতা আৰু মই কাপোৰ সলাই পিন্ধিব পাৰিছিলোৱেই । গতিকে চুৱেটাৰ নিকিনাটো খাটাং কৰি কিবা খাই বৈ নিজৰ ৰূমলেকে যোৱাটো ঠিক কৰিলো , পিছে খাবলে যাবলে তেতিয়া বৰ বিশেষ কেণ্টিন অথৱা হোটেল নাছিল গোটেই য়ুনিভাৰ্ছিটি কেম্পাছত। লাইব্ৰেৰীৰ ওচৰত জীৱ বিজ্ঞান বিভাগৰ কাষতে এখন কেণ্টিন আছে যদিও সেইখনলে আমাৰ যোৱা নহয়, মেইনগেইটৰ সন্মুখত থকা কেণ্টিনখন বৰ ঠেকঠুক লাগে বাবে গৈ ভাল নালাগে , ইফালে মেইন কেণ্টিনখনলে যাবলে অলপ চিন্তাও লাগে । ক’ৰ বা চিনিয়ৰ বহি থকা দেখোঁ ! হোষ্টেলৰে নে ডিপাৰ্টমেণ্টৰে!
সিহঁত দুয়োজনী এনেই আগুৱাই গ’ল আইন মহাবিদ্যালয়ৰ আগেৰেই য’তেই সুবিধা পাম ত’তেই খাম বুলি । আইন মহাবিদ্যালয়ৰ সন্মুখকণ বৰ ধুনীয়া, একেবাৰে সন্মুখতে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰীৰ জিৰণি কোঠা, তাৰ কাষতে সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থাৰ এটা কাৰ্যালয়,আইনৰ ছাত্ৰ একতা সভাৰ কাৰ্যালয় , দুটামান ৰূমৰ পিছতে এম্প্লইমেণ্ট এক্সেইঞ্জ অফিচটো আৰু কিবাকিবি অফিচ জাতীয় ৰূম দুটামান আৰু সন্মুখলে বাস্কেট ক’ৰ্টৰ সমান্তৰালকে স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰৰ জিৰণি কোঠাৰ লগতে স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ একতা সভাৰ কাৰ্যালয়টো। আইনৰ ল’ৰাবোৰৰ বাবে ছাত্ৰীৰ জিৰণিকোঠাটো আটাইতকৈ ভাল লগা আছিল ছাগে , বাহিৰৰ বাৰাণ্ডাৰ পিৰালিত প্ৰায়ে আইনৰ ল’ৰাবোৰক বহি থকা দেখিছিলো, নবহিবই বা কিয়! এইয়া জানো জালুকবাৰী নহয়? কৃষ্ণচূড়াৰ নাগৰিকে কোনস’তে কটাব পাৰে প্ৰেমবিহীন এটা জীৱন? কৃষ্ণচূড়া নগৰৰ নাগৰিকে প্ৰেমৰ শেষ পৰিণতি কেৱল সামাজিক বিয়া বুলিয়েই নাভাৱে অথৱা যৌৱনৰ খেলা বুলিও নাভাৱে। কৃষ্ণচূড়ানগৰীত প্ৰেম সেই স্বৰ্গীয় অনুভূতিৰ নাম যাক কেৱল অনুভৱ কৰিব পাৰি , চুই চাব নোৱাৰি। সেয়েহে হয়তো বিয়াখনেই প্ৰেমৰ পূৰ্ণতা প্ৰাপ্তিৰ চৰম পৰ্যায় বুলি নাভাবিলেও সেই প্ৰেমক গোটেই জীৱন অনুভৱ কৰিবৰ বাবেই প্ৰেমিক প্ৰেমিকাবোৰ পতি পত্নীলৈ পিছলে ৰূপান্তৰ হৈছিল বা হয় আৰু হৈয়েই থাকিব। কিমানৰ হিয়া দিয়া নিয়াৰ ঠিকনা আছিল এই ছাত্ৰী জিৰণি কোঠাৰ আগৰ বাৰাণ্ডাখন তাৰ হিচাপ জালুকবাৰীয়ে কেতিয়াবা কৰি চাইছেনে বাৰু! ইয়াৰ একেবাৰে সন্মুখতে বাস্কেটবল ক’ৰ্ট , তাৰেই আগত পুলটোৰ সিপাৰে দুখনমান সৰু সৰু দোকান , দোকানবোৰৰ কাষতে আৰু এটা পুল, এই পুলদুটা হেনো চেনিপুল , ল’ৰাহঁতৰ আপোন চেনিপুল । এজোপা আঁহতৰ তলৰ চেনিপুল , নানা চৰাইৰ বাহৰ সেই ডাঙৰ আৰু ধুনীয়া আঁহতজোপাৰ তলৰ চেনিপুল । দোকানকেইখনৰ ঠিক পিছফালেই লাগি আছে এখন কেণ্টিন, য়ুনিভাৰ্ছিটিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কেণ্টিনখন । তেতিয়ালৈকে সিহঁতে সেইখন কেণ্টিনত খাই পোৱা নাছিলে , খোৱাটো বাদেই সন্মুখেৰে গৈয়ো পোৱা নাছিলে । আইন মহাবিদ্যালয়ৰ সন্মুখৰ সৰু বাটটোৰে আগুৱাই গ’লোহঁত , পিছে সেই কুকু নামৰ বা গৰাকীক লগ পোৱাৰ পিছৰে পৰা হোষ্টেললে যাঁওতে বৈভৱীৰ বুকুত যি সঘন ঢুকঢুকনি উঠিছিল , তেতিয়াও সেই একেই ঢুকঢুকনি উঠিছিল । বৰ জোৰেৰে, এইবাৰ বৰ জোৰেৰে বাজিছিল , নিজেই শুনিছিল তাই । কিবা অজানা সংশয় এটা লৈ যোৱাৰ বাবেই হয়তো সিদিনা অনুভৱ কৰিব নোৱাৰিলে তাই বাস্কেট ক’ৰ্টৰ গাতে লাগি থকা নাম নজনা গছকেইজোপাৰ সৌন্দৰ্য, বতাহত হোৱা জুৰজুৰ পাতৰ মিঠা শব্দ, নাহৰকেইজোপাৰ সৰিবলে ধৰা পাতবোৰ , পাতৰ ওপৰেৰে যাঁওতে হোৱা মৃদু খচখচনি , আধা ছাঁ আধা পোহৰৰ ঠাণ্ডাৰ বাটটোৰ উমাল ৰ’দকণ।
কেণ্টিনৰ সন্মুখতে এখন ডাঙৰ সেউজীয়া ফিল্ড , ভলী আৰু কাবাডীৰ ক’ৰ্ট । ইয়াৰ সন্মুখতে য়ুনিভাৰ্ছিটীৰ আটাইতকে পুৰণি আৰু বৃহৎ অ’ডিটৰিয়ামটো । কেণ্টিন আৰু অ’ডিটৰিয়ামৰ এই বৃহৎ এলেকাটো কাঁটা তাঁৰৰ বেৰেৰে ঘেৰা , বেৰাৰ কাষে কাষে শাৰী শাৰী বটল ব্ৰাছৰ গছ, ঠাণ্ডাকালত এই গছকেইজোপা একেবাৰে ৰাঙলী হৈ থাকে ফুলেৰে । এই অ’ডিটৰিয়ামৰ পৰা কিমানযে প্ৰতিভাৰ স্ফুৰণ হ’ল আৰু হৈয়ে আছে তাৰ কোনো ইয়ত্তা নাই । কেণ্টিনৰ সন্মুখ পালেগে যদিও সিহঁতে সোমাবনে ঘুৰি যাব ঠিক কৰিব পৰা নাছিল , কেণ্টিনত ল’ৰা ছোৱালীবোৰ ভৰি আছিল, ডাঙৰ ডাঙৰ টেবুলকেইখন আগুৰি প্ৰায়কেইখনতেই বহি আছিল বন্ধুবোৰ , উচ্ছল হাঁহিৰে কেণ্টিনৰ ভিতৰখনে প্ৰাণ পাই উঠিছিল । কেণ্টিনত যে সিহঁতৰ লগৰ কোনো নাই ধৰিব পাৰি এনেই কেণ্টিনৰ সোঁহাতে থকা কাউণ্টাৰটোৰ ফালে ডিঙি মেলি চাই ঘুৰি আহিব খোজোতেই চিঞৰিলে নহয় কোনোবা এজনে .. ” ঐ জুনিয়ৰ ক’ত যোঁৱা ? আঁহা আকৌ । ” চিনাকি আছিল সেই মাত , সুমনদায়ে মাতিছিল সিহঁতক । কি কৰোঁ নকৰোঁ একো নাভাবি সোমাই গ’ল , ঠিয় দি ৰ’লোগৈ সুমনদাহঁতৰ দহজনীয়ামান দলটো বহি থকা টেবুলখনৰ আগত মুখত জুনিয়ৰৰ সমস্ত সৰলতা সানি । সুমনদাৰ বাহিৰে বাকীকেইজন চকুৰ চিনাকিহে আছিল তেতিয়ালৈকে , কোনটো কাৰ নাম সঠিক নাছিল তেতিয়া , সিহঁত কেণ্টিনৰ কিচ্ছেন কাউণ্টাৰৰ ওচৰতে থকা সৰু টেবুলখনত বহিলে , কি খালে ধৰিবই নোৱাৰিলো ভমকতে , বিল দিব লগা নোহোৱাত বেয়াও নাপালে , গান ভালপোৱা ল’ৰাটো নে সুমনদা কোনোবা এজনে দিলে বিল। প্ৰথমদিনাই যাত্ৰা ভাল আছিল সিহঁতৰ ।
সংশয়বোৰ নোহোৱা হৈছিল মেইন গেইটৰ আগত আহি , এতিয়া যে ঘুৰি যাম ৰূমলে তাতে সেইদিনা সোনকালো হৈ আছিল , দূবৰি হোষ্টেললে হৈছিলগে । পলিয়ে বাটতে ঠিক কৰিগ’ল তাই শুবগে বুলি লগতে কোনেও যাতে দিগদাৰ নিদিঁও তাকো কৈ গ’ল , বুজিলো তাই সেইকণ সময় কম্বলৰ তলত ডায়েৰীখনৰ সৈতে কটাব, যিখন ডায়েৰী আমাৰ বাবে ৰহস্য হৈয়ে থাকিল ( আজিও ) । , বহুত দেৰিৰ মূৰতহে আহে তাকো লাইব্ৰেৰীৰ আগলৈকে খালী প্ৰায় নাথাকেই ছিট , আমি খোজ লৈছিলো লাইব্ৰেৰীৰ ফালে , কেণ্টিনৰপৰা ওলায়েই পলিক লগ পাই বৈভৱীয়ে ভালেই পালে , দুয়োজনী বাছ ষ্টপেজতে ৰ’ল যদিও ৬ নং বাছ আহি পোৱা নাছিল , দূবৰি আৰু জিনাক্ষিও হোষ্টেললে গ’লগৈ , ভাল লাগিছিল সিহঁতৰ সেই ডিচেম্বৰ মাহৰ ৰ’দকণ , সদায় গৈয়েই শুবলে বিচৰা ছোৱালীজনীৰো কিনো হৈছিল জানো লাইব্ৰেৰীৰ আগত খালী বাছ পাইওচোন নুঠিলে , খোজ কাঢ়িহে যাব বোলে। বেয়া নাপালো বৈভৱীয়ে । য়ুনিভাৰ্ছিটীৰ ফুটপাথৰ বগা বগা ৰেলিংকেইডালৰ কাষে কাষে আৰু সেই ডাঙৰ ডাঙৰ গছবোৰৰ তলেৰে খোজ কাঢ়ি গৈ থকাৰ মজাই বেলেগ , সিহঁতৰ আগে আগে তেনেকৈ বহুবোৰ জালুকবাৰীৰ জালুক খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল , এই সমগ্ৰ ফুটপাথছোৱা কেতিয়াও খালী থকা তাই দেখাই নাই । জালুকবাৰীৰপৰা ফৰেষ্ট স্কুললৈকে গোটেই ফুটপাথত উত্তাল যৌৱনে ভৰ কৰিছিল , কোনোজন মগ্ন হয় ভাৱনাত আৰু কোনোজন আৱেগত।
আমি ৰসায়ন বিভাগৰ আগত পাঁওতেই দূৰৰপৰাই দেখিছিল আমাৰ সেই সিহঁতৰ আগে আগে গৈ আছিল চিনাকি চঞ্চল ল’ৰাদুটা , মহাদেৱ আৰু তিৰুপতি , কৃষ্ণচূড়া নগৰীক প্ৰাণভৰি ভাল পাব পৰা কোনে এইদৰে এনে আমেজ নোলোৱাকে থাকিব পাৰে ! সিহঁতৰ লগত জয়ন্তও গৈছিল খোজ কাঢ়ি । ফৰেষ্ট স্কুল পাঁও পাঁও হওঁতেই মহাদেৱে আৰু বৈভৱীৰ চকুৱে চকুৱে পৰিল , ৰৈ দিছিল একেলগে বাছত যাবলে , পিছে ৰ’ল হয় বেচেৰাই তেতিয়ালৈকে ভালকৈ মাতিবই পৰা নাছিল , বাহিৰে লাজকুৰীয়া আৰু ভিতৰি মহাদুষ্ট মহাদেৱক বুজিবলে বাকী নাছিল । সকলোৱে একে বাটেৰেই বাট লৈছিল যদিও পলি আৰু জয়ন্তৰ বাদে কোনেও কথা পতা নাছিল , তাৰ মাজতে হ’লে তিৰুপতিয়ে তিৰুৰ খবৰ ল’লে আওপকীয়াকে। তিৰুপতি ল’ৰাটো ভাললগা হৈছিল , তিৰুপতিৰ লগত খোলাখুলিকৈ কথা পাতিব পৰা হৈছিল তেতিয়ালৈ ।
ক্ৰমশঃ
নষ্টালজীয়া 