জীৱন উদযাপনৰ দিনবোৰ খণ্ড – ২০

মাঘবিহুৰ সময় , ঠাণ্ডাও যথেষ্ট পৰিছিল তেতিয়া , পুৱা নবজালৈকে বেলিয়ে ভুমুকি মাৰিবলৈ মনেই নকৰে , জালুকবাৰীৰ কুঁৱলীত মায়া আছিল , কুঁৱলীবোৰে বাট ফালি ফালি লৈ গৈছিল ঘৰলৈ , প্ৰাণৰ ঘৰখনলৈ । বৰকৈ মনত পৰিছিল মা দেউতালে , দাদা ছুকুবালে আৰু আটাইতকৈ বেছি মৰমৰ মুনলে । ইফালে ছুকুবাৰ বিয়াও ঠিক হৈছিল , গতিকেই মনটো ঘৰতেই ঘুৰি ফুৰিছিল ।

হোষ্টেলত একেবাৰেই নতুন যদিও ডিপাৰ্টমেণ্টৰ প্ৰায় সকলোৰে লগত বন্ধুত্ব হ’ল , বহুতো ঘনিষ্ঠ বন্ধু হ’ল । আমি কটনিয়ান বান্ধৱীকেইজনীৰ বন্ধুৰ তালিকাখন দীঘলীয়া হৈ গ’ল , প্ৰতিজনী ছোৱালীয়েই নলেগলে লগা বুলি ক’লেও অত্যুক্তি নহয় , ল’ৰাবোৰৰ লগতো সুন্দৰ বন্ধুত্ব হ’ল লাজকুৰীয়া ল’ৰাকেইটাক বাদ দি । তাৰে মাজত বিশেষ হৈ ৰ’ল টংকেশ্বৰ ( তাৰ নামটো দীঘল কাৰণে টিকু কৰি লৈছিলো ) , ঢেকিয়াজুলিৰ কল্প, মঙলদৈৰ সঞ্জীৱ , আমাৰ দেৰগাঁৱৰ পংকজ । ইহঁত গোটেইকেইটা তেতিয়া পহু আছিল , বয়জ্ হলৰ নৱাগত ল’ৰাবোৰক পহু বুলি কৈছিল বাবে সিহঁতেও আমাৰ আগত নিজকে পহু খাটন দিছো বুলিয়েই ৰগৰ কৰি কয় মাজে মাজে।

পহুবোৰে ডিপাৰ্টমেণ্টত আহিহে স্বস্তিৰ উশাহ লৈছিলহি , ক্লাছ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছৰে পৰা পহুকেইটা হোষ্টেলত আছিল , সঁচাই পহু আছিল আমাৰ ইহঁতকেইটা , বিশেষকে সঞ্জীৱ । তাৰ চকুত অনবৰতে কিবা এটা বিষাদ আছিল , সেই আশ্ৰমখনত দেখা ল’ৰাকেইটা অথৱা ডিম্পীবাৰ চকুৰ বিষাদখিনিৰ লগত যেন মিল আছিল , অতিকে কম কথা কোৱা আৰু অলপ লাজকুৰীয়া স্বভাৱৰ ল’ৰাটোক লগ পোৱাৰে পৰা কিবা এটা মৰম লাগিছিল , ভাল লাগিছিল । গোটেইকেইটাই অত্যন্ত সহজ সৰল আৰু নিমাখিত আছিল , ৰাতিপুৱাৰ ক্লাছটোত তাহাঁতক অলপো সজীৱ নালাগিছিল দেখি , প্ৰায়ে মনবোৰ সেমেকা সেমেকা দেখিছিলো । পহু জীৱনৰ বিভিন্ন কাহিনীবোৰ আগতেই দাদাহঁতৰ মুখত শুনিছিলোৱেই গতিকে বুজিছিলো তাহাঁতৰ অলসতা , পহুজীৱনৰ কষ্ট পহুজীৱনৰ অভিজ্ঞতা পহুবোৰে কিন্তু কেতিয়াও নকৈছিল পহুকালত ।

তেনে এটা পহুৱেই আহি সুধিছিলহি আহি হোষ্টেলত কেনে পাইছ বুলি ? ক’বলে একো নাছিল এদিনীয়া অভিজ্ঞতা , দূবৰিয়েও কোৱা নাছিল একো , তথাপিও আগদিনা বাজনীয়ে কোৱা নিয়মবোৰৰ কথা কৈছিলো , হাঁহি পেলাইছিল আমালে চাই গোটেইকেইটাই । কল্প কিন্তু আৰম্ভণিৰেপৰা আমাৰ লগত পুৰণি বন্ধুৰদৰেই আছিল , লগ পোৱাৰ পিছতে তই বুলিবলে বেয়া নোপোৱা বন্ধুবোৰৰ মাজত আছিল কল্প , দুখত চকুলো মোহাৰি দিব পৰা অধিকাৰেৰে বন্ধুত্ব জমাব পৰা বন্ধু আছিল কল্প , সুখৰ কালৰ কথা নক’লোৱেই বা । আমাৰ নিয়মবোৰ তাহাঁতৰ তুলনাত তেনেই একোৱেই নাই , তাহাঁতৰ যিহে অভিজ্ঞতা …. আমাৰ লগত মিল থকাৰ নামত তাহাঁতৰ এটাই মিল আছিল , কাপোৰ পিন্ধাৰ মিল । হাত দীঘল চাৰ্টহে পিন্ধিব পাৰিছিল আৰু ভাত খাবলে যাঁওতে সদায় গামোছা লৈ যাব লাগিছিল ডিঙিত , তাৰবাদে ৰূম ইণ্ট্ৰ’ , গণ পিতন , গণমূতন , যিমান পাৰে সিমান বেয়া গালি এইবোৰ কিবাকিবি ঢেৰ আছিল বোলে ( ক্ষমা হে বিচাৰিলো একালৰ পহুসকলৰ ওচৰত )। পহুকালত এই শব্দবোৰহে কৈছিল আমাৰ আগত , তাকো সিহঁতে নিজৰ মাজত কথা পাতোঁতেহে আমি শুনিছিলো , পিছত গণপিতন আৰু গণমূতনৰ ব্যাখ্যা শুনি লাজেই পাইছিলো নে চখেই পাইছিলো এতিয়াও বুজি নাপাঁও । বেচেৰা কেইটা পংকজৰ বাহিৰে গোটেইকেইটা RCC 1 boys hall ত আছিল আৰু সিহঁতৰে দুৰ্ভাগ্যবশতঃ আমাৰ ডিপাৰ্টমেণ্ট চিনিয়ৰ সুমনদা , নৱদা , প্ৰাণজিৎদা , আত্ৰেয়দা গোটেইকেইজন তাহাঁতৰ হোষ্টেল চিনিয়ৰ আছিল আৰু পংকজ আৰু অৱনদাহে RCC 2 boys hall ত আছিল । গতিকেই আমাৰ লগত বৰ এটা হ’লিগলি ও কৰিব নোৱাৰিছিল বেচেৰাহঁতে ।

পলিক লগ কৰিবলে গৈছিলো , এৰাতিতে এযুগমান লগ নোপোৱাৰদৰে লাগিল তাইক , পলিক লগ কৰিবলে যাঁওতে তিৰুপতিয়েও মাত লগালে , বেলেগ লাগিছিল তিৰুপতিক , বৰ আন্তৰিকতাৰে খবৰ ল’লে , নতুনকে পহু জীৱন আৰম্ভ কৰা ৰুবুল হিৰণ্যকো দেখিলো , পহুকলীয়া অৱস্থাত পিছে আমাক লাজ লাজকেহে মাতিলে দুয়োটাই । পলিৰ আৰু তিৰুৰ তেতিয়ালৈকে হোষ্টেল ঠিক হোৱা নাছিল , দুয়োজনীয়ে কিবা খেলিমেলি কৰিছিল ফৰ্ম ফিল্ আপ কৰোঁতে । আমি আমাৰ ডিপাৰ্টমেণ্টৰে সন্মানীয় দীপক শৰ্মা চাৰক কথাটো কাণ চোৱাম বুলি ভাবিলো কাৰণ চাৰ তেতিয়া হোষ্টেল কনভেনেৰ আছিল বুলি জানিছিলো , গতিকে পলি আৰু তিৰুৰ হোষ্টেলৰ কথা সুধিবলে চাৰৰ ওচৰলে যোৱাটোৱেই ঠিক কৰিলো, আমাৰ কেম্পাছতে যদি হৈ যায় কিযে ভাল লাগিব !

ক্লাছ শেষ কৰিয়েই ক’তো নোৰোৱাকে হোষ্টেললে যোৱাৰহে চিন্তা , নহ’লে আবেলিৰ ভাত নাপাবগেও পাৰোঁ বুলি ৰাতিপুৱাই ডিম্পীবায়ে কৈ পঠিয়াইছিল , ভাত পালেও দাইল আৰু আলু নাপাবও পাৰোঁ কাৰণ বহুতে সোনকালে গৈ আলুবোৰ বেছিকে লৈ লৈছিল । মাৰ্কেটত বিস্কুট এপোৱা লৈ হোষ্টেল পাইছিলোগে , পিছে জীনাক্ষিয়ে মোলে ভাত আনি থৈছিলেই তাই আগতে পালেগে বাবে । জীনাক্ষিয়ে ৰূমত ভাজি এখন বনাইছিল , আধা কুমলীয়া বুটৰ লগত হোষ্টেলৰ দাইলত দিয়া আলু দুফালেৰে তেলত পিয়াঁজ আৰু পাছফোৰণ দুটামান দি বৰ সোৱাদ লগা ভাজি এখন ৰান্ধিছিল , ভাজিখন নমোৱাৰ আগে আগে দুটামান কেঁচা জলকীয়া আৰু কেঁচা ধনীয়া দুডালমান দি দিয়াৰ পিছতে যে কি সুঘ্ৰাণ আহিছিল …. তাইৰ পাঁজিসেৰীয়া হাতখনেৰে যেতিয়া খচখচকে হেঁতাৰে ভাজিখন লৰাই থাকে মোৰ চাই থাকি বৰ ভাল লাগে , আকৌ লংকেশ্বৰলে উৰা মাৰে মন, দেৱাশ্ৰীৰ খানালে মনত পৰে । এই সোৱাদৰো ভাগ হৈছিল , দুভাগ হৈছিল , এভাগ তাইৰ , এভাগ মোৰ । তাইৰ ৰূমমেট প্ৰায়ে নাথাকিছিল আৰু ডিম্পীবায়ে প্ৰায়ে আবেলিৰ ভাত হোষ্টেলত নাখাইছিল । গতিকেই দুভাগ ।

ৰূমত চকীখনত বহি অথৱা খিৰিকিৰ ৰেলিঙত ধৰি বাহিৰৰ ৰাস্তা আৰু সেই গছজোপালে চাই থাকি বৰ ভাল লাগিছিল ( এতিয়াও এই অভ্যাস যোৱা নাই ) , খিৰিকিৰ কাষতে গছজোপা , ঠাণ্ডাৰ বাবেই ছাগে পাতবোৰো নিচ্ছল আছিল মোৰ মনটোৰ দৰেই , ৰেইন ট্ৰি আছিল সেইজোপা , এজোপা ডাঙৰ গছ , হৃদয়ৰ সমস্ত আৱেগ উজাৰি ক’ব পৰা এজোপা গছ, কিমানটা যৌৱন বা গৰকিলে গছজোপাই তাৰ হিচাপ স্বয়ং জালুকবাৰীয়েও ৰখা নাই ছাগে । গধূলিৰ আগে আগে ডিম্পীবাও পাইছিলহি , বাৰ হাততো বিস্কুট আছিল , টোপোলা দুইটালে চাই বায়ে সুধিলে মোক কিমান আনিছা বুলি ? মই এপোৱা নিয়াৰ কথা ক’লত বায়ে ক’লে তেঁও বোলে ২৫০ গ্ৰাম নিছে , কিন্তু দুইভাগ সমান যে ?? মৰম লাগি গৈছিল বালে , এপোৱা আৰু ২৫০ গ্ৰাম আমাৰ সাধু হ’ল ।

সুৰুযে যেতিয়া হেঙুলীয়া বৰণ ধৰি AT 9 হোষ্টেলৰ ওপৰত আকাশখন হেঙুলীয়া কৰি তোলে তেতিয়াই বুকুৰ ঢুকঢুকনিটোৱে সাৰ পায় , প্ৰাৰ্থনাৰ বেল পৰিলে বুকুৰ ঢুকঢুকনিটো নিজৰ কাণতে বাজে , বৰ খৰকে । ” আদি নিৰঞ্জন ক্ষীৰোদ শয়ন ” বুলি যেতিয়া সেই বুকুলে উজোৱা প্ৰাৰ্থনাটো গাই থাকোঁ তেতিয়া বহুবোৰ মুখে অগা দেৱা কৰে , ঘৰৰ মানুহবোৰ , ইষ্ট কুটুম্ব বোৰ , বন্ধু বান্ধৱবোৰ , পহুবোৰ , আমিবোৰ সকলোৰে মুখবোৰ মনলে আহে , আটাইতকৈ বেছিকে প্ৰাৰ্থনাৰ পিছত মুখামুখি হ’বলগীয়া চিনিয়ৰসকলৰ মুখবোৰে চকুত ভিৰ কৰে । আগদিনাতকৈ বহুবোৰ নতুন ছোৱালী দেখিলো আমাৰ দৰেই , তাতে আৰু এখন চিনাকি মুখ ওলাল , ৰেশ্মা তামাং, মোৰ অন্তৰংগ বান্ধৱী শীতলৰ পুৰণি চিনাকি , দেখি ভাল লাগিল , চকুৰেই কথা পাতি আমি সোমাই গ’লো বুকuৱে ধান বনাদি বানিবলে লোৱা ঠাইকণলে , ডাইনিং হললে ।

চিনিয়ৰ সকলে যিমান কঠোৰতা আনিবলে চেষ্টা কৰিলেও বিফল হৈছিল , তেঁওলোকৰ কঠোৰ মুখৰ আঁৰৰ কোমলতাবোৰ ধৰা পৰিছিল মাজে মাজে , সেয়েহে হয়তো চিনিয়ৰৰ মৰমৰ আব্দাৰবোৰ প্ৰায়ে পুৰাবলগীয়া হৈছিল চিনাকি পৰ্ববোৰত । হঁহাৰ বাবে শাস্তি দিয়া শাস্তিবোৰ আকৌ মোক মাজে মাজে এনেই কৰিবলে দিছিল , ডিম্পীবাৰ অগাধ বিশ্বাস মোৰ ওপৰত ভালকে কৰি দেখুৱাব পাৰোঁ বুলি , ৰূমমেটৰ এখন অদেখা প্ৰতিযোগিতাও হৈছিল সকলোৰে মাজত , গতিকেই ৰূমমেট সকলোতে পাৰদৰ্শী হোৱাতো গৌৰৱৰে কথা , গতিকেই মোৰ চিনিয়ৰে মাতি নিছিল ইণ্ট্ৰ’ দিবলে তাকো কণী পাৰি পাৰি । বাৰ মান ৰাখিবলে মইও সেই বিশেষ ভংগীমাত কক কক কো…….বুলি চিঞৰি চিঞৰি কণী পাৰি পাৰি চিনাকি দিছিলো , মিতালীয়ে হাঁহিছিল , মইও হাঁহিছিলো , শাস্তি হৈছিল আমাৰ , ভীষণ শাস্তি । আৰু ফলস্বৰূপে আমি দুয়োজনীয়ে কুকুৰ ডান্স কৰিব লগা হৈছিল এটা বিশেষ গীত গাই গাই , গীতটো সকলোৱে গাব লাগিছিল , নাচি থকাবোৰেও আৰু নাচ চাই থকা বাকী জুনিয়ৰবোৰেও , তাৰে যদি কোনোবাই হাঁহে আকৌ সেইজনীয়েও নাচিবহি লাগিছিল সেই তাল মান বজাই গোৱা বিশেষ গানটোত

” কুকুৰে মূতে ৰুণজুন কুকুৰে মুতে / চিৰিক চিৰিক মুতে ৰুণজুন / চিৰিক চিৰিক মুতে ” …..এই গীতটো গাই চিৰিক চিৰিক মুতে বুলি গাঁওতেই এখন ভৰি বিশেষ ভংগীত দাঙি কুকুৰে মুতাৰ দৰে কৰিব লাগে । মনটো সেমেকিব খুজিছিল যদিও পহুবোৰৰ কথা মনত পেলাই প্ৰবোধ লৈ থাকিলো , তাতে এইবোৰ হোষ্টেলীয়া ধেমালিহে । আমাৰ দায়িত্ব আছিল , মণিবায়ে দায়িত্বৰ লিষ্টখন মাতি গৈছিল আৰু আমি ক্লাছতকৈও বেছি মনোযোগেৰে শুনি গৈছিলো কিজানিবা কিবা ভুল হৈ যায় , দায়িত্ব আছিল আমাৰ ফোন ৰিচিভ কৰাৰ , পাল পাতি আমি ফোন ৰিচিভ কৰিব লাগিব আৰু যদি কেনেবাকে চিনিয়ৰে ৰিচিভ কৰি কাৰোবাক মাতিবলগীয়া হয় তেতিয়াহ’লে কিন্তু মজা দিব বুলি সোঁৱৰাই দিলে সেই বাগৰাকীয়ে , আগদিনা নিয়ম কোৱা বাগৰাকীয়ে , মোৰ জপৰা চুলি খোলাকে দেখা ক্ষীণাংগী মৰমলগা বাগৰাকীয়ে ।