জীৱন উদযাপনৰ দিনবোৰ খণ্ড – ৬৮

সেইকেইদিনত হোষ্টেলত একেবাৰে উদুলিমুদুলি পৰিৱেশ । এফালে বিহুৰ আখৰা আনফালে ইলেক্স্যন কেম্পেইনিঙৰ । বিহুও ভাগে ভাগে , জেং বিহু আৰু বিহুৱতী প্ৰতিযোগিতা ৰ আখৰা পূৰ্ণগতিত চলিল । বিহুৱা লাহনদাৰ ঢোল আৰু পেঁপাৰ ছেৱত মনটো নাচি উঠে , এপাক এনেই ঘুৰি ঘুৰি নাচোঁ ৰূমতে । জেংবিহুৰ বাবে আমি চাৰিজনী চিনিয়ৰ ডলী , ৰেশ্মা , ৰূনা আৰু মই লগত এম. এডৰ হেমিবা । জুনিয়ৰ ৰিয়া , মুনমী , কবিতা , ৰেখা আৰু শৰ্মিষ্ঠা । আমাৰ জুনিয়ৰ কেইজনীয়ে বৰ ধুনীয়াকৈ বিহু নাচে , দেখি ভাল লাগে , তাহাঁতৰ সমানে আমিও কঁকাল ভাঙো , বিহুৰ আখৰা প্ৰাণৱন্ত হৈ উঠে । বিহু প্ৰতিযোগিতাৰ দিনা আমাৰ পুৱাৰে পৰা ব্যস্ততাৰ অন্ত নাছিল , মালিগাঁৱলৈ গৈ সকলোৰে বাবে খোপাৰ ফুল অনা , আ অলংকাৰ কিনা কাৰোবাৰ চাদৰ নাছিল , চাদৰ কিনা আৰু ৰঙা মেখেলাৰ যোগাৰ কৰা । আমাৰ জেং বিহুদলৰ সাজ পাৰ সকলোতকৈ সুকীয়া হ’ল , অৱশ্যে প্ৰতিটো হোষ্টেলৰে সুকীয়া আছিল , কোনেও কাৰোৰে লগত কথা পতা নাছিল যদিও নিজকে বেলেগ কৰাৰ হেঁপাহত সকলোৱেই যে নতুন নতুন পোছাকৰ কথা চিন্তা কৰিব আমি জানিছিলোৱেই , সেয়েহে সকলোৰে লগত থকা আৰু ৰঙা বগা মেখেলা চাদৰৰ সঘন প্ৰচলনৰ বাবে কোনেও যে বিহু মঞ্চত নিপিন্ধিব সেইটো অনুমান কৰিয়েই আমি সেই সাজযোৰ লৈছিলোঁ । মঞ্চলৈ উঠি যাঁওতে বুকুত বাজি উঠিছিল সেই পুৰাতন ঢুকঢুকনিটো , ঢোলৰ ছেৱত একাকাৰ হৈ যাব খোজা সেই সঘন ঢুকঢুকনিটো ।

মঞ্চত উঠিয়েই কবিতাই গছৰ ডাল এটা মঞ্চৰ মাজতে থাপি , গামোছা এখন পিন্ধাই বিহু নাম এফাঁকি যুৰি ইফালে সিফালে চাই ” আহ ঐ ৰঙিলী , আহ ঐ পমিলী … বিহু মাৰিবলৈ যাঁও বুলি গীত যোৰে , লগতে কঁকালৰ হাঁচতিৰপৰা তামোল এখন লৈ মুখত ভৰাই । আমিও এজনী এজনীকৈ ওলাই গৈ অৰ্ধ বৃত্তাকাৰে ৰৈ বিহু আৰম্ভ কৰোঁ ।

চ’তে গৈয়ে গৈয়ে বহাগে পালেহি
গছৰ ডালত বিনালে ঐ কুলি,
জীয়ৰী-বোৱাৰী ওলাই ঐ আহিছোঁ
বিহুকে মাৰোগৈ বুলি(যোজনা)

বৰঘৰৰ মুধতে তাঁতে বৈ আছিলোঁ
ঘনাই মাৰিছিলো অ’ মাকো,
আঁহতৰ তলতে টকাৰ মাত শুনিলোঁ অ’
ঘৰত মই কেনেকৈ থাকোঁ।

আমাৰ বিহুনাচ ভাল হৈছিল , বিহুৰ ৰাগি আমাৰ লগতে দৰ্শকৰো লাগিছিল , আমাৰ উপস্থাপন অতি আকৰ্ষণীয় হৈছিল , আমি নিজেই জানিছিলোঁ , বিশ্বাস দৃঢ় হৈছিল আকৌ এবাৰ আমি পামেই বুলি । দৰ্শকৰ সৰহসংখ্যকেই আমাৰ বিহুযোৰাক উৎসাহিত কৰিছিলে । জেংবিহুৰ পিছত বিহুৱতী প্ৰতিযোগিতা , খুব সম্ভৱ শৰ্মিষ্ঠা ব্ৰহ্ম আৰু কোনোবা এগৰাকীয়ে নাচিছিল আমাৰ হোষ্টলৰ পৰা । তেঁওলোকৰ প্ৰদৰ্শনো ভাল হৈছিল । বিহুৱতীৰ পিছত হৈছিল আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় হুঁচৰি প্ৰতিযোগিতা , ইদলতকৈ সিদল চৰা , সেই ৰাতিৰ বিহুৰ সোৱাদ জীৱন থকালৈকে মনত ৰ’ব । সদৌ শেষত সময় আহিছিল ফলাফল ঘোষণাৰ , তৃতীয় স্থানৰপৰা আৰম্ভ কৰা ফলাফলত আমি দ্বিতীয়টো নাপাই নিশ্চিত হৈছিলোঁ যে আমিয়েই প্ৰথম । আকৌ এবাৰ নাচি উঠিছিল অন্তৰখনে , আকৌ এবাৰ শিহৰিত হৈছিলোঁ প্ৰথম হোৱাৰ সুখত । পিছে আমাক আচৰিত কৰি আমাৰ নাম ঘোষিত নহ’ল , আমাৰ ঠাইত প্ৰথম হ’ল আমাৰ চিৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী হোষ্টেল RCC 3 girls hall , পলিহঁতৰ হোষ্টেল । আমি স্তম্ভিত , দৰ্শকৰ বহুতৰ মাজৰ পৰা একপ্ৰকাৰ ভুনভুননি হ’ল , হয়তো কিবা এটা হৈছে , মেকিং ছাগে । কথাবোৰ শুনি বৰ বেয়া লাগিল , পিছে য়ুনিভাৰ্ছিটিলৈ অহা বিচাৰকে কৰিব জানো এনে কাম ? মনত সেই এটা প্ৰশ্নই খু দুৱাই থাকিল । ৰৈ থাকিব নোৱাৰিলোঁ , বিচাৰকৰ কাষ পালোঁগৈ , তেখেতসকলো মঞ্চলৈ যাবলৈ উদ্যত হৈছিলেই তেঁওলোকৰ একাষাৰ ক’বলৈ । অলপ বয়স্ক যেন বিচাৰকজনকে কথাটো সুধিলোঁ আমাৰ কি ভুল হ’ল , তেখেতে হাঁহি মাৰি লাহেকৈ ক’লে , ” পাঁচমিনিট ৰ’ব পাৰিবানে বাৰু ? সকলো খেলিমেলি নাইকিয়া হ’ব । তোমালোকে সঁচাকৈয়ে ভাল নাচা । আগলৈ ভাল হ’ব ।”

তেখেতৰ কথাবোৰ বুজি নাপাই নিজৰ ঠাইলৈ আহি লগৰবোৰকো ক’লোঁ তেখেতে কোৱা কথাখিনি । আমি উদ্গ্ৰীৱ হৈ বাট চালোঁ বিচাৰকৰ মন্তব্যলৈ , খুউব সুন্দৰকৈ তেখেতসকলে জেংবিহুৰ বিষয়ে কৈ গৈছিল , মহিলাৰ দ্বাৰা পৰিৱেশিত সেই বিহুক কোনো কোনো ঠাইত গাভৰু বিহু বুলিও কোৱা হয় আৰু সেই বিহু মহিলাসকলে বৃত্তাকাৰে ঘুৰি ঘুৰি পৰিৱেশন কৰে । তাতেই ৰৈ গৈছিলোঁ আমি , তেতিয়াই মনত পেলাইছিলোঁ প্ৰথম হোৱা জেংবিহু দলটোৰ কথা । তাতেই আমাৰ ভুল হৈছিল , আমি অৰ্ধবৃত্তাকাৰ হৈহে আচলতে বিহু পৰিৱেশন কৰিছিলোঁ , আমি যিগৰাকীৰ পৰা বিহু সম্পৰ্কীয় কথাখিনি জানিছিলোঁ , তেঁও আচলতে আমাক অলপ ভুলকৈ কৈছিল , গছতলৰ জেং বিহুতকৈ মঞ্চ জেংবিহু বেলেগ বুলিছিল , গতিকে আমাক বৃত্তাকাৰৰ ঠাইত অৰ্ধবৃত্তাকাৰ হ’বলৈ পৰামৰ্শ দিছিল , বাকী সকলোবোৰ ঠিকেই আছিল পিছে আমাৰ । বিচাৰকেও আমাৰ দলটোৰ বিহু নাচ আৰু বিহু নামৰ প্ৰশংসা কৰিছিল , নিয়মৰ হেৰফেৰ হোৱাৰ বাবেই যে নাপালোঁ তাকো কৈছিল আমাৰ মনৰ খু দুৱনি মাৰ যাবলৈকে । সকলোতে যে এই মেকিং ছেকিংবোৰ নচলে সেইটো নিশ্চিত হৈছিলোঁ আৰু তেনেকৈ অকণমান সময়ো ভবাৰ বাবে নিজৰ ওচৰতে লজ্জিতও হৈছিলোঁ সিদিনা ।

বিহুত পুৰস্কাৰ নাপালোঁ যদিও দুখ কৰাৰ সময় নাছিল আমাৰ , যিহেতু সন্মুখত বৰবিহুটো আছিলেই , সমানে তাৰ বাবে আখৰা আছিলেই । য়ুনিভাৰ্ছিটিৰ ইলেক্স্যনবোৰত আকৌ এগৰাকী ষ্টাৰ কেম্পেইনাৰ থাকেই , তদুপৰি প্ৰদৰ্শিত হ’বলগীয়া অনুষ্ঠানবোৰ যাতে সকলোতকৈ বেলেগ আৰু শ্ৰেষ্ঠ হয় তাৰো পুৰা প্ৰতিযোগিতা চলে । গতিকে সেইবোৰৰ আখৰা একেবাৰে হোষ্টেলৰ গোপনীয় হয় , অন্য দলে যাতে গম নাপায় তাৰবাবেও যত্নপৰ হয় । সেইকেইদিন প্ৰাৰ্থী থকা হোষ্টেলবোৰৰ ব্যস্ততাৰ অন্ত নাথাকে , কোনেও কাৰো খবৰ লোৱাৰ অৱকাশ নাথাকে , সকলোৱে পাহৰি যায় দুখ ভাগৰ , আনকি প্ৰিয়জনৰ কথা ভাবিবলৈও আহৰি নাপায় । পিছে মোক সেই সুগভীৰ আৰু শান্ত চকুযুৰিৰ সপোনে পিছ নেৰিলে অনবৰতে , সকলো ব্যস্ততাৰ মাজতো ভাবিবলৈ ভাল পাঁও চকুযুৰিৰ কথা , জনাবোৰে হাঁহে , নজনাবোৰে নুবুজে । কোনোদিন কোৱা নহ’ল যদিও , চকুৰ ভাষা হয়তো বুজি পাইছিল তেঁওও , চকুৰ ভাষাই হয়তো হৃদয় চুইছিলগৈ । এদিন জালুকবাৰীৰ পৰা হোষ্টেললৈ অকলে আহি থাকোঁতে তেঁওক দেখিছিলোঁ মাৰ্কেট পোৱাৰ ঠিক আগে আগে ফুটপাথৰ ৰেলিঙতে ভেঁজা দি চিগাৰেট হুপি থকা , মোক দেখি অপ্ৰস্তুত হৈ পৰিছিল আৰু ওঁঠৰ চিগেৰেট গৈ খপাজপাকে জেপতে ভৰাইছিল , অৱশ্যে লগে লগে তেঁও জেপৰপৰা চিগেৰেটৰ টুকুৰা উলিয়াই তললৈ পেলাই জোতাৰে গছকি ধৰিছিল , মই ওচৰ চাপি আহিলত অপ্ৰস্তুত হাঁহি এটা মাৰি মোক সুধিছিল ,

” ভালে আছানে ? ইলেক্স্যনত ব্যস্ত চাগে ? “

প্ৰত্যুত্তৰত হাঁহি মূৰ দুপিয়াই পাৰ হৈ আহিছিলোঁ যেনেতেনে , বুকুৰ ঢুকঢুকনিটো পুনৰ প্ৰৱল হৈ গৈছিল , ভালকৈ নমতাৰ বাবে নিজৰ ওপৰতে খং উঠিছিল , কিয়নো মাতিব নোৱাৰিলোঁ বুজিও নাপালোঁ , তথাপিও কিবা এটা ভাল লগাই বহুদিনলৈ আচ্ছন্ন কৰি ৰাখিছিল সেই এষাৰ মাথোঁ মাততে । সেইদিনা সঁচাই মই শুব পৰা নাছিলোঁ , তেঁও কিয় ইমান অপ্ৰস্তুত হৈছিল , কিয় প্ৰিয় চিগেৰেট পেলায় দিছিল , বুজিবলে বহুত চেষ্টা কৰিও নুবুজিলোঁ । অৱশ্যে চকুহালৰ বাদে যে তেঁওৰ চেহেৰাটো ভালকৈ মনতেই নাৰাখিলোঁ কোনোদিন , তাতে চিগেৰেট খোৱা ল’ৰা আৰু ভাল নালাগে ।

জিনাক্ষিৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীকলৈহে আমাৰ অলপ সমস্যা হ’ল , আমি দোধোৰ মোধোৰত নাথাকি হোষ্টেল চেণ্টিযে বাদ নিদিঁও সেইটো সকলোৱে জানিলে , কাৰণ তাইৰ বিপক্ষে ঠিয় দিছিল AT 3 girls hall ৰ শংখধ্বনি , যিজনী ছোৱালী আমাৰ ভাল বান্ধৱী , মোৰ সম্পৰ্কীয় , তাতে আমাৰ ডিপাৰ্টমেণ্টৰ । তাই বুজি পাইছিল হোষ্টেল চেণ্টিৰ কথা , সেয়েহে হয়তো কোনোদিনে নক’লেও আমাক ভোট দিয়াৰ কথা অথৱা কেম্পেইনিঙত লগত যোৱাৰ কথা । ডিপাৰ্টমেণ্টৰ বাকীবোৰৰো অলপ দোধোৰ মোধোৰ লাগিছিল , ভোটটো কাক দিব ! ডিপাৰ্টমেণ্টৰ চেণ্টিৰ খাতিৰত শংখধ্বনিক দিব নে জিনাক্ষিক ! যাৰ লগত তাহাঁতৰ বান্ধৱী অনবৰতে কেম্পেইনিঙত ব্যস্ত আছিল । প্ৰতিজন প্ৰাৰ্থীৰে জোৰদাৰ কেম্পেইনিং আৰম্ভ হ’ল , পিছে ক্লাছ চলি থকাৰ সময়ত বিশেষ একো নহয় , কাৰণ প্ৰাৰ্থী সকলে নিজেও ক্লাছ কৰিব লগা হৈছিল , পিছে আমিও ক্লাছত নামতহে থাকিছিলোঁ , মন হ’লে অলপো নবহিছিল , কাৰণ ৰাতিপুৱাই ওলাই যাঁও আকৌ ক্লাছৰ আগে আগে ঘুৰি আহি হোষ্টেলত যেনেতেনে ভাত এগৰাহ পেটত পেলাই ক্লাছলে ঢাপলি মেলোঁ মেখেলা চাদৰ সাজেৰেই , আকৌ ক্লাছৰপৰা গৈ পায়েই কিবা এটা খায়েই কেম্পেইনিঙৰ বাবে অথৱা ইস্তাহাৰ বিলাবলে নহ’লে অন্য কিবা কামত ওলাই গৈ ৰাতি এপৰত হোষ্টেল সোমাঁওগৈ ।

সেইকেইদিন আমি সকলোৱে মেখেলা চাদৰ পিন্ধি কেম্পেইনিঙলে ওলাই যাঁও , জিনাক্ষিৰ প্ৰতিক্ষেত্ৰতে তাইৰ প্ৰিয়জনে সমৰ্থন জনাই গ’ল যদিও দুয়োৰে ওফোন্দ লাগিয়েই থাকিবলে ল’লে প্ৰেমিক জীৱনত , তথাপিও পঢ়া অথৱা কামৰ ক্ষেত্ৰখনত দুয়ো দুয়োৰে সাহ হৈ থাকিল । ” চুৰী যো খনেকী হাথোঁ মে…..” গীতৰ তালত নচা গোল মতুল ছোৱালীজনীৰ নাচটো বৰ উপভোগ্য হ’ল সকলোৰে বাবে , সমানে তাই প্ৰাণ ঢালি গান দুটামানো গায় । হিন্দীৰ ” আশায়েঁ …. ” গীতটো আমি সকলোৱে সমৱেত ভাৱে গাঁও , লগতে জুবিনৰ দুটামান গান , কবিতা আবৃত্তি , দলীয় নৃত্য ইত্যাদিবোৰ আছিলেই । সকলোবোৰৰ ভিতৰত কিন্তু আমি ( দাধৰাতে ) ছুকুবাৰ পৰিচালনাত পৰিৱেশন কৰা পুতলা নাচটো মুখ্য আকৰ্ষণ হ’ল , কটনত পঢ়াৰ দিন ধৰিয়েই পুতলা নাচৰ জনপ্ৰিয়তা আছিল আৰু বহুতে সেই নাচটোৰ বাবেই চিনিও পাইছিল বাবেই য়ুনিভাৰ্ছিটিটো সমানেই জনপ্ৰিয় হৈ পৰিল । অৱশ্যে বিহুনামত পৰিৱেশন কৰা পুতলা নাচটোত তিৰু আৰু ৰেশ্মায়েও সমানে নাচিলে সকলোতে , তাৰোপৰি মই অকলে ” লাল দোপাত্তা …. উৰ গ’য়ে মেৰে হাৱা কী ঝোকোঁ চে …… ” গীতটোত একক পুতলা নাচ আৰু বিভিন্ন হিন্দী গীতৰ তালে তালে বিহু নাচ আছিলেই । ফলত হৈ পৰিলোঁ আমাৰ প্ৰাৰ্থীৰ আৰু আমাৰ হোষ্টেলৰ অঘোষিত ষ্টাৰ কেম্পেইনাৰ । এদিন কোনোবা এটা ডিপাৰ্টমেণ্টত কেম্পেইনিং কৰিবলে যাঁওতে বৰ থৎমৎ খাইছিলোঁ ল’ৰা এজনৰ প্ৰশ্নত , অচিনাকি ল’ৰাজনে নাৰ্ভাচ কৰাবলৈকে সুধিছিল ,

” হেৰা তুমিয়েইনেকি ভূপালী ? গোটেই য়ুনিভাৰ্ছিটি যুৰি বিস্তৃতি যাৰ , নাচাচোন নাচা পুতলা নাচটো তোমাৰ ”

অপ্ৰস্ত্তত হ’ব পৰা প্ৰশ্নটো শুনিও পিছে সহজকৈয়ে নাচিছিলোঁ পুতলাৰদৰেই । কেতিয়াবা মনটো বৰ বেয়া লাগে তেনেকৈ নাচি বাগি , গান গায় ঘুৰি ঘুৰি ভোট খুজি ফুৰোঁতে , জুনিয়ৰ কালত সোমাই থকা খোলাটোত তেতিয়া কুৰুকি কুৰুকি সোমাই থাকিবলৈ মন যায় , কোনে আৰু কিয় ভোটৰ বাবে সেইখিনি আৰম্ভ কৰিলে তাকে ভাবি আচৰিতো হঁও । কটনত থাকোঁতে জয়ন্ত দাৰ লগত কেম্পেইনিঙত ঘুৰিছিলোঁ যদিও য়ুনিভাৰ্ছিটিৰ দৰে কষ্ট হোৱা নাছিল , তাতে ডিপাৰ্টমেণ্টৰপৰা গৈছিলোঁ বাবে দেৰিলৈকে ঘুৰিবলগীয়া হোৱাও নাছিল । ল’ৰা হোষ্টেলবোৰলৈ গ’লে তেঁওলোকে প্ৰশ্ন সুধি ব্যতিব্যস্ত কৰি দিয়ে , প্ৰাৰ্থী গৰাকীক বেছিকে সোধে যদিও সাংগোপাংগসকলকো সুদাই নেৰে । হোষ্টেলে হোষ্টেলে যোৱাৰ উপৰিও গোটেই ডিপাৰ্টমেণ্টবোৰলে আৰু প্ৰাইভেট হোষ্টেল , মেচবোৰলে যাবই লাগে নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ বাবে , আনকি প্ৰতিদ্বন্দ্বী হোষ্টেলত গৈয়ো প্ৰচাৰ চলাবগৈ লাগে , তেঁওলোক ৰৈ থাকে আক্ৰমণৰ বাবে , তেঁওলোকৰ প্ৰাৰ্থী গ’লেও প্ৰত্যাক্ৰমণৰ বাবে ৰৈ থাকে আনটো পাৰ্টিৰ হোষ্টেল ।

নিজে প্ৰচাৰ চলাই থকাৰ মাজতো আকৌ অন্য প্ৰাৰ্থীবোৰ হোষ্টেললে অহালে ৰৈ থাকিব লাগে , তেঁওলোকৰ প্ৰচাৰক আৰু প্ৰাৰ্থীক সমৰ্থন জনাবলে , তাৰবাবে পূৰ্ব নিৰ্ধাৰিত সময়সূচীও থাকে । ল’ৰা প্ৰাৰ্থীবোৰ আহিলে ছোৱালী হোষ্টেলবোৰ উৰুলীকৃত হৈ পৰে , সকলোবোৰ ৰৈ থাকে মনোমোহা আৰু আকৰ্ষণীয় কেম্পেইনিং চাবলে । তাতে ভাল লাগে যেতিয়া ছোৱালীবোৰে ল’ৰাবোৰক বৌ বাচিবলে দিয়ে অথৱা প্ৰ’পৌজ কৰিবলে দিয়ে , কেনেবাকে যদি জুনিয়ৰবোৰক নিৰ্বাচন কৰে , সেইফালে বাৰই বাজে । আকৌ বাচিব লাগে নতুনকে , সময়বোৰ জমি উঠে , এইবোৰৰ প্ৰকোপত প্ৰাৰ্থীৰ যোগ্যতা নিৰূপণ তল পৰে , কেম্পেইনিং আগবাঢ়ে । আমাৰ লগৰ বিবেক , দেৱাশীষ , ধ্ৰুৱ , প্ৰাঞ্জলহঁতৰ কেম্পেইনিং অতি সুন্দৰ আছিল , তেঁওলোকৰ প্ৰতিটো অনুষ্ঠান উপস্থাপন , তেঁওলোকৰ বুদ্ধিমত্তা , কষ্ট সকলোবোৰ সঁচাকৈয়ে শলাগিবলগীয়া আছিল । আমি আকৌ এবাৰ আশাবাদী হৈছিলোঁ , আমি জিকিমেই । আনে যিহকেই নকওক , আমাৰ নিজৰ ওপৰতে যথেষ্ট বিশ্বাস আছিল ।

ক্ৰমশঃ