জীৱন উদযাপনৰ দিনবোৰ খণ্ড – ৮০

অন্তিম খণ্ড

আমাৰ আৰু ইকনমিক্স ডিপাৰ্টমেণ্টৰে খুব সম্ভৱতঃ সকলোতকৈ আগতে পৰীক্ষা আৰম্ভ হৈছিল , শেষো হৈছিল বহুতো ডিপাৰ্টমেণ্টৰ পৰীক্ষা আৰম্ভ নহঁওতেই , পৰীক্ষা বুলিলেই উৱা ৰাতি পুৱাই যোৱাৰ ব্যস্ততা , খাবলৈ শুবলৈ সময় নোহোৱা ব্যস্ততা , হাতত অনবৰতে কিতাপ অথৱা বহী এখন শুৱনি হৈ থকাৰ ব্যস্ততা , মুঠতে ব্যস্ততাই ব্যস্ততা । হোষ্টেলবোৰত প্ৰায় একে সময়তে বিদায় সভাবোৰ অনুষ্ঠিত হয় , আমাৰো হৈছিল , পৰীক্ষালৈ এসপ্তাহ থাকোঁতে আমাৰ বিদায় সভাখন অনুষ্ঠিত হৈছিল ২৪ ছেপ্তেম্বৰ ২০০৫ চন তাৰিখে । আমাৰ মৰমৰ জুনিয়ৰ বোৰৰ মাজত উথপথপীয়া পৰিৱেশ , সিহঁতৰ অনেক ব্যস্ততা ….. আয়োজন , নিমন্ত্ৰণ , অভ্যৰ্থনা , ডেকোৰেশ্যন , সোঁৱৰণীৰ সঁফুৰা … গোটেইবোৰৰ আদিৰ পৰা অন্তলৈকে দায়িত্ব সিহঁতৰ হাতত চিনিয়ৰৰ অবিহনে । জুনিয়ৰবোৰৰ ব্যস্ততা দেখি আকৌ এবছৰৰ আগৰ ফেয়াৰৱেল খনৰ কথা মনত পৰি গ’ল , য’ত আমি আছিলোঁ এনেদৰেই ব্যস্ত । তেঁওলোকৰ ব্যস্ততা দেখি বুকুৰ আপদীয়া বিষটোও ঢুকঢুকনিটোৰ সমানেই বাঢ়ি গ’ল , বিশেষ সময়খিনি বিশেষকৈ বুজি উঠাৰ আগতেই হেৰুৱাৰ বেদনাই অন্তৰখন তেনেই ৰিক্ত কৰি পেলালে ।

আৱাসী জীৱন জীৱনৰ এক মধুৰতম অধ্যায় , যি শিকাই যায় সম্প্ৰীতি , একতাৰ শক্তি , ভালপোৱাৰ মাধুৰ্য , দায়িত্ব…..মইবোৰ ইয়াতেই আমি হয় , দুখ ভাগৰবোৰ ভাগ বতৰা হয় । পকা পাত সৰি গ’লেও যিদৰে সেউজৰ অস্তিত্ব থাকি যায় , যিবোৰ সেউজেই এদিন ভৰুণ কৰিছিল হিয়া , সেই সেউজৰূপী সোঁৱৰণিবোৰ বুকুত বান্ধি জীৱন জীয়াৰ মাদকতা পোৱা যায় য়ুনিভাৰ্ছিটিৰ হোষ্টেলত ।জালুকবাৰীৰ দুবছৰীয়া আৱাসিক জীৱন যেন সপোন আৰু দিঠকৰ ছয়াময়া ছবি , পিছে তমসাক নেওচি আগবাঢ়িবলৈ সাজু হোৱা চকুবোৰত হেজাৰ তৰাৰ জিলমিলনি , ইয়াৰপৰাই ধাৱমান হয় জালুকবাৰীৰ যৌৱন পোহৰ বিচাৰি , প্ৰতিযোৰ চকুতে লুকাই থাকে লুইতৰ পাৰ জিলিকাই তোলাৰ দুৰ্বাৰ হেঁপাহ , জীৱন যুঁজাৰ আৰু জয়ী হোৱাৰ অদম্য বাসনা । দুবছৰীয়া উদযাপিত সময়খিনিৰ বিদায়সভালৈ নিমন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আহোঁতে এসোপা দুখে হেঁচা মাৰি ধৰিছিল বুকুখন , মৌন হৈ পৰিছিল হৃদয়ৰ ভাষা , তেঁওলোকেও সিদিনা অন্তহীন কথাৰ মহলা মৰা নাছিল , বিদায় নামৰ আনুষ্ঠানিকতাকণ তেঁওলোকৰ বাবে অসহনীয় আছিল , বুজি পাইছিলোঁ একো নোকোৱাকৈয়ে , চিনিয়ৰৰ চোলা পিন্ধি দায়িত্ব পালন কৰাতো অতি সহজ নহয় , পিছৰবছৰৰ তেনে এটা দিনৰ কল্পনাই সিহঁতৰ বুকুৰ ঢুকঢুকনিটোও হয়তো বঢ়াই তুলিছিল সেই সময়ত ।

মুনমুনিৰ সম্পাদনাত সুন্দৰকৈ প্ৰকাশ পাইছিল সোঁৱৰণীৰ সঁফুৰা , আগৰবাৰতকৈও সুন্দৰকৈ , স্মৃতিপুথিবোৰ প্ৰেছৰপৰা আনিয়েই তাই ৰূমত খুলি চাইছিল , নিয়মৰ বাহিৰত যদিও তাই তাৰে এখন তুলি দিছিল মোৰ হাতত , আৱেগেৰ সাৱটি ধৰি উচুপি উঠিছিল অকণমানি ছোৱালীজনীয়ে , কিবা এক প্ৰাপ্তিৰ আনন্দ আৰু আমাৰ বিচ্ছেদৰ দুখত আৱেগিক হৈ পৰিছিল তাই । শান্তা , দীপশিখা , চুন্নী , ভাস্বতী , মিতালি , দীপাক্ষি , নমিতা , কবিতা , পিংকী , ৰজনীহঁতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল যেন তাইৰ চকুপানীবোৰে । মুক হৈ পৰা মোৰ চকুৰেও ধাৰাসাৰ চকুলো বাগৰিছিল মাথোঁ , বিচ্ছেদৰ বেদনা কিমান গধুৰ , হোষ্টেলৰপৰা গৈ আকৌ এটা নতুন জীৱনক আদৰি লোৱাটো কিমান কষ্টকৰ সেইয়া বুজাটো অথৱা বুজাবলৈ ভাষা নাইকিয়া হৈ পৰিছিল দুওঁঠত , গোট মাৰি বৰফ হৈছিল মনৰ কথাবোৰ । সোঁৱৰণীৰ সঁফুৰাৰ সম্পাদকীয়ত ঠিকেই লিখিছিল মুনমুনিয়ে ,

” কোনে কাক বিদায় জনাব পাৰে / বুকুত খোদিত হ’ল যাৰ সঠিক ঠিকনা / দুখৰ কবচ পিন্ধি এদিন আমিও এই বাটে গুচি যাম / পাছে পাছে থাকি যাব সোঁৱৰণীৰ দীঘল ছাঁ ………..

এৰা সোঁৱৰণীৰ দীঘল ছাঁ………

২৪ ছেপ্তেম্বৰৰ ; পুৱাৰপৰাই হোষ্টেলটো ব্যস্ত হৈ পৰিছিল , চিনিয়ৰৰ বুকুৰ বিষটো বাঢ়ি আহিছিল , দুখবোৰ আচলতে শেতেলীতে পৰি আছিল সপোনৰ সৈতে , কুৰুকি কুৰুকি দুবছৰীয়া স্মৃতিবোৰৰ মাজত ঘুৰি ফুৰিছিল মনটো , ক্লাছো নাছিল , ষ্টাডী লিভ চলি আছিল আমাৰ । পঢ়া টেবুলত বহি আছিলোঁ যদিও মনটো ঘুৰি আছিল কৃষ্ণচূড়াৰ মাজে মাজে , চুন্নীও ব্যস্ত বিদায় সভাৰ কামত , আমিও সববোৰ ৰূমে ৰূমে পঢ়াত ব্যস্ত , বহুদিন ধৰি আমাৰ আড্ডাথলীবোৰ তেনেই চেঁচা পৰি আছিল , পিছে সেইদিনা আমাৰ আকৌ ধুম উঠিছিল শেষদিনৰ আড্ডা মৰাৰ , একেলগে এসাজ খোৱাৰ , তাতোকৈ বেছি ফটো উঠাৰ । ধৰ্মিষ্ঠাবা আহিছিল , মোৰ হাতত মোৰ অ’টোবুকখন , ধৰ্মিষ্ঠাবাক দেখুৱালোঁ জুনিয়ৰবোৰে আৰু আমাৰ লগৰবোৰে লিখা কথাবোৰ , দুয়োজনী আৱেগিক হৈ পৰিলোঁ , কবিতা কবিতা লগা কথাৰে বায়ে হঠাতে অদূৰৰ কৃষ্ণচূড়াজোপালৈ চাই কৈ উঠিল ,

” চোঁৱাচোন চোঁৱা / জালুকবাৰীৰ শিতানে পথানে / কেনেকৈ ফুলিছে / হালধীয়া বিহীন / জকমক এটি দুপৰীয়া ” ……

বাৰ কথাখিনি শুনি ৰ’ব নোৱাৰিলোঁ , আগবঢ়াই দিলোঁ হাতৰ অ’টোবুকখন , মৃদু ধমক এটা দি বায়ে লিখিলে দ্বিতীয় বাৰলৈ বুলি মোৰ অ’টোবুকত । লিখি দিলে এই কথাখিনিও । দুয়োজনীৰ আড্ডা জমি উঠিল , আড্ডাৰ মাজতে আদা এচিকুট দিয়া একাপ ধোঁৱাই থকা ৰঙা চাহ ভূজিয়াৰ সৈতে , ইহঁতকেইজনীও অাহিল এজনী দুজনীকৈ , আড্ডাবাজবোৰৰ আড্ডাত কেৱল হোষ্টেলীয়া কথাবোৰ আখৈ ফুটাদি ফুটিল , হাঁহিবোৰ শেষলৈ উচুপনি হ’লগৈ , দুপৰীয়া ধৰ্মিষ্ঠাবা গুছি গ’লগৈ নিজৰ ৰূমলৈ মোৰ হালধীয়াখিনি সামৰি সুঁতৰি লৈ ।

আবেলিলৈ চলিল আমাৰ ফটোচেশ্যন , তেতিয়া ৰীল ভৰোৱা কেমেৰা , এটা ৰীলত ১১০ টকা , তাকো কেইবাজনীয়েও ভাগ কৰি লঁও , একপি ফটো নষ্ট হ’লেও টেনশ্যন হৈ যায় , চিংগল্ ফটো উঠিলেও হিচাপ কৰিহে উঠোঁ আমি , মুঠতে যিকেইজনীৰ পইচাৰ ভাগ থাকে প্ৰত্যেকৰে সমান সমান ফটো , সমান সমান হিচাপ ফটো প্ৰিণ্ট কৰি অনালৈকে । গতিকে ফটো উঠা কাৰবাৰটোত বৰ সচেতন হ’বলগীয়া হয় । হোষ্টেলৰ প্ৰতিটো চুকতে যেন ফটো উঠিম , ফটোবোৰ আৰু ডায়েৰীখনেইটো হ’বগৈ আগলৈ স্মৃতিৰ মেটমৰা ভঁৰাল , তাতে প্ৰিয় ছাদখন কেনেকৈ আওহেলা কৰিব পাৰি ! উঠি গ’লোঁ লাহে লাহে ছাদলৈ দুখমনেৰে , পিছে ছাদলৈ গৈয়েই আমি চঞ্চল হৈ পৰোঁ , যিকোনোধৰণৰ দুখ পাহৰি খিলখিল হাঁহিবোৰে প্ৰাণ পাই উঠে সেই জুনিয়ৰ নিষিদ্ধ ছাদখনত ।

ৰাতিলৈ আমাৰ বিদায়সভা , মুখ্য অতিথি আমাৰ লীলাৱতী বাইদেউ , আটোম-টোকাৰিকৈ আমাৰ জুনিয়ৰবোৰে সজাই পেলোৱা ডাইনিং হলটোত আমাক আদৰেৰে বহুৱালে , আৱেগিক হৈ পৰিল পৰিৱেশটো , ছোৱালীবোৰে বিভিন্ন অনুষ্ঠান কৰিলে , দুখটো বাঢ়িহে গ’ল , বাকৰূদ্ধ হৈ পৰিল গোটেই ছোৱালীবোৰ , চকুপানীবোৰ শিল হৈছিল , বুকুখন গধুৰ হৈ পৰিছিল , ওঁঠ মৌন হৈছিল , হৃদয় মুখৰ হ’ব পৰা নাছিল , আৱেগবোৰ কান্দোন হৈ ভাঙি পৰিছিল সমজুৱাকৈ । এক বুজাব নোৱাৰা পৰিৱেশ , নামবিহীন আৱেগ , শব্দবিহীন সভাঘৰ । ৰূণা নগ’ল বিদায়সভালৈ , কিয় নগ’ল সাঁথৰ হৈয়ে থাকিল সকলোৰে বাবে । সভাৰ শেষত আমাৰ সৈতে আমাক সময় কটাবলৈ এৰি দিলে আমাৰ জুনিয়ৰবোৰে । আচৰিতধৰণে নিশ্চুপ হৈ থাকিল সময়খিনি , আমি বহি থাকিলোঁ হাতে হাত ধৰি , বুকুৰ কথাবোৰ বুকুতে সাঁচি কেৱল চকুলো টুকিলোঁ , এই সময় ধৰি ৰাখিব নোৱাৰা সময় , সময়ৰ লগত অতি আপোনজনো ছাগৈ অচিনাকি হৈ পৰিব , পাহৰি যাব মৰমৰ মাত এষাৰ , কিবাকৈ ধৰি ৰাখিব পৰা হ’লে সময়কণ । নীৰৱতা আৰু চকুপানী সাক্ষী হৈ ৰ’ল মাথোঁ সেই সময়ৰ , আমি যে অপাৰগ সময়ক হাতৰ মুঠিত ধৰি ৰাখিবলৈ ।

বিদায়ৰ দুখত ভাৰাক্ৰান্ত হৈয়ো পিছে ৰুমত আড্ডা দিবলৈ এৰা নাছিলোঁ , ইমানেই উৎপাত হৈছিল যে ৰাতিলৈ বিচনা ভাগি দুটুকুৰা হৈছিল , বাকী থকা কেইদিন চুন্নীৰ বিচনাতহে শুব লগীয়া হৈছিল । পিছদিনাৰ পৰা আকৌ ভালদৰে পঢ়া শুনা কৰিছিলোঁ , অৱশ্যে অলপ সমস্যা হৈছিল , মনটো অনবৰতে দুখী হৈ থাকে , বুকুত কেৱল কিবা এটা নাই নাই ভাৱ । পৰীক্ষা হৈ গৈছিল , পৰীক্ষাৰ পিছদিনাই গুছি গৈছিলোঁ ঘৰলৈ , তাৰ আগতেই বাইহাটা চাৰিআলি বি এড কলেজত এডমিশ্যন লৈছিলোঁ পলিয়ে মইয়ে । নতুন জীৱনৰ বাবে সাজু হৈছিলোঁ আমি , এৰি গৈছিলোঁগৈ মৰমৰ হোষ্টেলটো , মৰমৰ য়ুনিভাৰ্ছিটিখন , মৰমৰ জালুকবাৰীখন । বিদায় লৈছিলোঁ সকলোৰেপৰা , AT 9 লৈও গ’লোঁ সকলোকে মাত লগাবলৈ , দুখটো আৰু বাঢ়ি আহিল , উভটি চাব পৰা নাছিলোঁ এবাৰো , বিদায় লৈছিলোঁ সেই উদযাপিত দিনবোৰৰ পৰা । ২৬ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া ডিপাৰ্টমেণ্টৰ বিদায় সভালৈ আহি আকৌ জালুকবাৰীতে এটা বছৰ কটোৱাৰ চিন্তাৰে উঠিছিলোগৈ ঘৰমুৱা বাছত , মনে মনে এটাই আঁওৰাইছিলোঁ ওৰে বাট….

” দিয়া ঘুৰাই দিয়া / মোৰ প্ৰাণচঞ্চল সুমধুৰ সময়বোৰ ওভোটাই দিয়া / যেতিয়া মইবোৰ আমি হৈছিলোঁ / হিয়ালি জিয়ালিকৈ উমলিছিলোঁ / সপোনৰ বালিঘৰত হুমুনিয়াহবোৰ হাঁহি হৈছিল / চকুলোবোৰ চিকমিকাইছিল / হিয়াৰ স্পন্দন একাকাৰ হৈ উফৰি ফুৰিছিল সুখবোৰ …… অ’ সময় ঘুৰাই দিয়া মোক সেই হেঁপাহভৰা আকলুৱা ক্ষণবোৰ……..”

ঘৰলৈ গৈ এটাই অনুভৱ হৈছিল জীৱন উদযাপনৰ দিনবোৰ যেন শেষ হৈছিল য়ুনিভাৰ্ছিটিৰ হোষ্টেলতে , তেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল দেউতাৰ দায়িত্ব বোৰৰ সৈতে কান্ধ মিলাই আগবাঢ়ি যোৱাৰ সময় , সপোনবোৰক দিঠকলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ সময় , জীৱন যাপন কৰাৰ সময় । সমৃদ্ধ সময়বোৰক পুনৰ সোঁৱৰণেৰে উদযাপন কৰাৰ সংকল্প লৈ খোজ মিলাইছিলোঁ বাস্তৱৰ সৈতে মিঠা মিঠা স্মৃতিবোৰক স।

সমাপ্ত