সুৰুযমুখীৰ সূৰ্যগতি

( গায়ত্ৰী ভড়ালীৰ কবিতা – এক অৱলোকন )
গায়ত্ৰী বাইদেউৰ লগত পাৰ্থিৱ সম্পৰ্কৰ সময় তেনেই সীমিত যদিও আত্মিক সম্পৰ্ক অত্যন্ত গভীৰ । সহকৰ্মী হিচাপে মাথোঁ তিনিবছৰ লগ পোৱা গায়ত্ৰী বায়ে এই কম সময়খিনিতে তেঁও দি গ’ল এক আৱেগিক সম্পৰ্কৰ বান্ধোন , বন্ধুত্ব অথৱা ভগ্নীসম আপোনত্ব । জীৱনটোক অনন্যৰূপে বিশ্লেষণ কৰিব জনা আৰু যথেষ্ট যোগাত্মক আৰু জীৱনমুখী ধাৰণাৰে অহৰহ জীৱন উদযাপন কৰিব জনা গায়ত্ৰী বায়ে তেঁওৰ সহচৰ্যত অহা প্ৰতিজন ব্যক্তিকে শিকাই গৈছে কেনেকৈ এক সন্তুলিত জীৱন যাপন কৰিব পাৰি । এই লেখাত গায়ত্ৰী বাইদেউৰ জীৱন দৰ্শন কেনেদৰে তেঁওৰ বিভিন্ন কবিতাৰ মাধ্যমেৰে প্ৰকাশ হৈছিল তাৰে এক আলোকপাত কৰিবলৈ এটি ক্ষুদ্ৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছে ।

গায়ত্ৰী বাইদেউৰ কবিতাসমূহ উচ্চ মান বিশিষ্ট কাব্যিক গুণসম্পন্ন হোৱাৰ লগতে অত্যন্ত ভাৱব্যঞ্জকো । তেখেতৰ কবিতাবোৰ কাকত আলোচনীত প্ৰকাশ হোৱা নাছিল যদিও সামাজিক মাধ্যম ফেইচবুকত নিজৰ ৱালত প্ৰকাশ কৰিছিল । হয়তো তেখেতৰ পৰিকল্পনা আছিল বেলেগ , কালৰ ওচৰত ইমান সহজে আৰু সোনকালে হাৰ মানিব লাগিব বুলি কোনোদিনেই নভবা বাইদেউৱে সেয়েহে তেখেতৰ উচ্চমানৰ লেখাবোৰ ফেইচবুকৰ বাহিৰে অইনত প্ৰকাশ কৰাৰ কথা নাভাবিলে । তেখেতৰ কবিতাবোৰ অত্যন্ত ভাৱগধুৰ হোৱাৰ লগতে ব্যঞ্জনাযুক্ত আৰু বাস্তৱমুখী । জীৱনমুখী কবিতাবোৰৰ ভাষাও প্ৰাঞ্জল , সাৱলীল আৰু মাধুৰ্যমণ্ডিত । ভাৱ আৰু ভাষাৰ অপূৰ্ব সমন্বয় তেঁওৰ কবিতাত বিৰাজমান ।
তেখেতৰ কবিতাবোৰ পাঠকে যি ৰুচিৰে পঢ়ে ,সেইদৰেই ৰসাস্বাদন কৰিব পাৰে । পাঠকে গভীৰভাৱে পঢ়িলে ভাৱাৰ্থ গভীৰকে অনুধাৱন কৰিব পাৰিব আৰু ওপৰচকুৱাকৈ পঢ়িলেও কবিতাৰ ৰসত অৱগাহন কৰিব পাৰিব । তেখেতৰ কবিতাত সততে বৈচিত্ৰময় জীৱনৰ সৰল উপস্থাপন দেখিবলৈ পোৱা যায় , অনুভূতিপ্ৰৱণ কবিগৰাকীয়ে জীৱনবোধক কেন্দ্ৰ কৰি লিখা কবিতাবোৰত তেখেতৰ মননশীলতা , ভাষাৰ প্ৰগাঢ়তা আৰু স্নিগ্ধতা বৰ সুন্দৰকৈ প্ৰতিভাত হৈছে । সামাজিক মাধ্যমত প্ৰকাশিত কবিতাবোৰে যি ব্যাপক সমাদৰ লাভ কৰিছিল , তালৈ চাই ক’ব পাৰি যে এক সম্ভাৱনাময় কবিসত্ত্বাই প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ অবিহনেই ইহধামৰ পৰা অনন্তধামলৈ গতি কৰিলে ।
সুৰৰ স্পষ্টীকৰণ নামৰ কবিতাটিত তেখেতে অতি সহজ সৰল ভাষাত সন্তান ভূমিষ্ঠ হোৱাৰ আনন্দোল্লাসখিনি বৰ্ণনা কৰিছে । প্ৰথম সন্তানে জননীৰ কোলা শুৱনি কৰাৰ সুখত পিতাক , আইতাকৰ আনন্দোৎসাহৰ বৰ্ণনা কৰাৰ সমান্তৰালকৈ পুৰুষতান্ত্ৰিক সমাজত অৱহেলিত নাৰীয়ে নিজ শক্তিৰে মহীয়ান হৈ কিদৰে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিব পাৰে তাৰো সাৱলীল উপস্থাপন কৰিছে । প্ৰেমময়ী আৰু মমতাময়ী নাৰীৰ অপাৰ শক্তিৰ প্ৰতীকস্বৰূপে মা কালীক যিদৰে মহিমামণ্ডিত কৰিছে আকৌ ‘ মহাদেৱৰ সীমাৰেখা ‘ শব্দ দুটাৰে পুৰুষতান্ত্ৰিক সমাজখনৰ সীমাবদ্ধতাৰ কথাও সোঁৱৰাই দিছে । লগতে কালীৰূপ ধাৰণ কৰিলেও যে তেঁও এগৰাকী আৱেদনময়ী নাৰী সেই কথাও স্পষ্ট কৰি দিছে ।
“ সময়ে তোমাক যিদৰেই নসজাওক
মোৰ বাবে তুমি 36-29-36 ৰ
মসৃণ ভাস্কৰ্য ।
ভোগ মোৰ অধিকাৰ
মহাদেৱৰ সীমাৰেখা
আৰু তোমাৰ ওভটনি যাত্ৰা ।“ ( সুৰৰ স্পষ্টীকৰণ )
সময়ক বৰ বিশ্বাস কৰিছিল তেখেতে । প্ৰতিটো পল অনুপল বৰ হেঁপাহেৰে উপভোগ কৰিব জানিছিল , লগতে আনকো শিকাইছিল কিদৰে সময়ৰ আহ্বানক আঁকোৱালি ল’ব পাৰি । পিছে তেখেতক অতিকে বিশ্বস্ত আৰু ভৰষা সময়েই যে এনেদৰে প্ৰৱঞ্চনা কৰিব সেই কথা এবাৰলৈও হয়তো ভৱা নাছিল অথৱা তেনে কঠোৰতাকো কালৰ নিৰাপত্তা বুলিয়েই আশ্বাস লৈছিল । সেয়েহে তেখেতৰ কলমত আকাৰত সৰু হ’লেও এটি সুন্দৰ সময়োপযোগী সময়ভিত্তিক কবিতাই প্ৰাণ পাই উঠিছিল ।
“ সপোনৰ পোখা মেলা নিশাবোৰত
তোমাৰ নিৰাপত্তাৰ আশ্বাসত
মই ঘুৰি ফুৰোঁ অৰঙে দৰঙে ।“ ( সময় )
তেখেতৰ মননশীলতা তেখেতৰ সিদ্ধান্ত , যোধাবাই আৰু নাক নামৰ কবিতাকেইটিত বৰ সুন্দৰকৈ প্ৰকাশ পাইছে । সিদ্ধান্ত কবিতাত সন্ধ্যাবেলা নদীখনক সাক্ষী কৰি ৰাধেয় ( কৰ্ণ ) আৰু ৰাধাবল্লভৰ ( কৃষ্ণ ) যি গভীৰ আলোচনা , সেইয়া কবিয়ে ব্যঞ্জনাৰ সহায়ত যিধৰণে তুলি ধৰিছে সেইয়া অপূৰ্ব । কৃষ্ণ মানৱপুত্ৰ হৈয়ো দেৱতা অথচ কৰ্ণ দেৱপুত্ৰ হৈয়ো সাধাৰণ মানৱ । সেয়ে কৰ্ণৰ ভক্তি অঞ্জলি কৃষ্ণৰ চৰণকমলত আৰু ই মানৱীয় প্ৰমূল্যবোধকো প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে । তেনেকৈয়ে ‘ যোধাবাই ‘ কবিতাত যোধাবাইৰ ত্যাগ আৰু প্ৰতিটো উশাহৰ বিনিময়ত মোগলৰ মহল সুৰক্ষিত কৰাৰ সুন্দৰ বৰ্ণনা কৰিছে । ইফালে ‘ নাক ‘ কবিতাত শূৰ্পনখাৰ কটা নাকৰ যি বেদনা সেইয়াও পঢ়ুৱৈএ সাৱলীল কে বুজিব পৰাকৈ বৰ্ণনা কৰিছে । যিমান গুণী হ’লেও লোকচক্ষুত যে কেৱল দোষবোৰহে ধৰা পৰে সেইটোও কবিয়ে অতি চাতুৰ্যৰে বৰ্ণনা কৰিছে । গতিকেই নিজকে কষ্ট দি হ’লেও ফলাফল নিচিন্তি সেই দোষ লুকুৱাৰ আপ্ৰাণ চেষ্টাও যে সকলোৰে ।
“ কিন্তু কিনো হ’ব
ৰাইজে ঘুৰি পকি
মোৰ নাকটোহে দেখে
সেয়ে তেতিয়াৰপৰাই
খাৰণিৰে ঢাকি ৰাখিছোঁ
মোৰ কটা যোৱা নাক । “ ( নাক )
প্ৰকৃতিৰ সুষমা আৰু তেঁওৰ ভাষাৰ লালিত্য ও ব্যঞ্জনা উল্লেখনীয় । বসন্ত আৰু প্ৰস্ফুটিত শৈশৱ , বাৰ্ধক্য আৰু হালধীয়া পাতৰ তুলনা , তাৰ মাজতে গভীৰ সেউজীয়াৰ ৰূপত পূৰ্ণযৌৱনৰ উপমা লক্ষ্যণীয় । ‘ প্ৰেমেই জীৱনক জীপাল কৰি ৰাখে ‘ কথাষাৰিত অত্যন্ত বিশ্বাসী গায়ত্ৰীবাৰ বৰষুণ অতিকে প্ৰিয় , পৰমাকাংক্ষিত । সম্পৰ্ক কেনেধৰণে জীপাল কৰি জীয়াই ৰাখিব লাগে সেই বিষয়ত তেখেত সিদ্ধহস্ত আছিল , সেই কথাৰ উমান দি গৈছে ‘ সেউজীয়াৰ হাতত‍ ‘ নামৰ কবিতাটোত ।
“ এতিয়া সেউজীয়াৰ উপত্যকাত
ভালপোৱাৰ বৰষুণ
ভিজা মাটিৰ আকুল গোন্ধ । “ ( সেউজীয়াৰ হাতত )
মমতাময়ী মাতৃ হৃদয়ে সন্তানৰ মংগল কামনা কৰি আৰু সন্তানক ষোড়শ সংস্কাৰেৰে সংস্কৃত কৰি মানুহ হোৱাৰ বাটত বাট বুলিবলৈ শিকাবৰ বাবে সন্তানৰ লগতে নিজকো প্ৰস্তুত কৰিব লাগে সেই কথা তেঁওৰ তাই নামৰ কবিতাটোত ফুটি উঠিছে । নিজ কন্যা জুৰক বিভিন্ন বিষয়ক মনোৰঞ্জনমূলক কিতাপ পঢ়াৰ আনন্দখিনি দিয়াৰ লগতে বিদ্যায়তনিক দিশতো সঠিক পথপ্ৰদৰ্শন যে কৰিছিল তাৰো উমান এই কবিতাটোতে পোৱা যায় ।
“ আশা , হেঁপাহ আৰু বাস্তৱৰ
ৰামধেনুৰ সমাহাৰ
কোমল খৰিকাজাঁইৰ
আলফুলীয়া গোন্ধেৰে দৃঢ় হওক
তাইৰ পোহৰমুখী যাত্ৰা । “ ( তাই )
৯০’ দশকৰ গাঁৱলীয়া চুবুৰীৰ আৰু সেই সময়ৰ ওচৰ চুবুৰীয়াৰ সম্প্ৰীতি আৰু এঘৰৰ আনঘৰৰ প্ৰতি দায়বদ্ধতা আৰু সমীহৰ ছবিখন স্পষ্টকে ফুটি উঠিছে তেঁওৰ চুবুৰী নামৰ কবিতাটিত । গঞা পাকঘৰখনৰ ছবি ইমান সুন্দৰকৈ প্ৰাঞ্জল ভাষাৰে বৰ্ণনা কৰিছে যে পাঠকে কবিৰ সৈতে সেই চুবুৰীত ঘুৰি ফুৰাৰ দৰে অনুভৱ হয়, শ’ল মাছ আৰু মূলা ৰ আঞ্জা খনৰ মকমকীয়া গোন্ধটো নাকত লাগেহি , খুন্দনাত খুন্দা বগৰীৰ জুতিয়ে জিভাপানী উলিয়াই ।
“ শ’ল মূলাৰে ৰন্ধা
আঘোণমহীয়া ভাতসাজ
কাতিমহীয়া ফুটিয়াই লোৱা ৰৱাবটেঙাটো
খুন্দনাত খুন্দি লোৱা বগৰীৰ গোন্ধটোৱে
আটি আঁটি বান্ধি ৰাখিছিল চুবুৰীটো ।“ ( চুবুৰী )
বৈষয়িক বিষাদৰ ছবিখনো বাস্তৱমুখী গায়ত্ৰীবাৰ কবিতাৰ মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত হৈছিল অতি আটোম-টোকাৰি আৰু সুখানুভূতি হৈ । তাৰেই প্ৰতিফলন হৈছে তেখেতৰ কথোপকথন আৰু মামৰে ধৰা লোহা নামৰ কবিতা দুটিত । মন আৰু মগজুৰ দ্বন্দ্বক এক সন্তুলন মাত্ৰাত ৰাখি অতি সুন্দৰকৈ বাস্তৱৰ ৰূঢ়তা আৰু জীৱনৰ সুন্দৰতাক ডাঙি ধৰিছে দুয়োটা কবিতাতে । তেঁওৰ ধনাত্মক চিন্তাৰ প্ৰতিফলনো ঘটিছে দুয়োটা কবিতাৰ প্ৰতিটো স্তৱকতে ।
“ ব্যাধিয়ে কুটি খোৱা
মোৰ ভংগুৰ শৰীৰটোক
আলফুলে আৱৰি ৰাখিছোঁ ।
……………………………
মই কিন্তু ভীষণ সুখী
তুমিতো সাংঘাতিক ধনাত্মক ।“ ( মামৰে ধৰা লোহা )
তেঁওৰ মাতৃবিয়োগত ম্ৰিয়মাণ হৈ আই যোৱাৰ পৰত শিৰোণামেৰে যি আৱেগিক কবিতা লিখিছিল , সেই কবিতা পঢ়িলে প্ৰতিজন মাতৃহীনৰে বুকুভেদি হুমুনিয়াহ ওলায় । কবিতাটোৰ শেষ স্তৱকটো অত্যন্ত মৰ্মস্পৰ্শী হোৱাৰ লগতে প্ৰৱল অৰ্থৱহ । বুকুজুৰোৱা আই নামৰ সত্বাটি শেষ হৈ গ’লে সঁচাকৈয়ে ঘৰখন মৰিশালি সদৃশ হয় , মৰিশালিত শুই থকা আইৰ বুকুখনতে ঘৰ হয় । বুকুবিষোৱা সেই স্তৱকটো..
“ আই যোৱাৰ পৰত
ঘৰখন মৰিশালি হৈছিল
আৰু মৰিশালিখন ঘৰ ।“ ( আই )
গায়ত্ৰী ভড়ালী নামৰ মানুহগৰাকীৰ অস্তিত্ব নাইকিয়া হোৱাৰ লগে লগে এক সম্ভাব্য কবিসত্বাৰো অৱসান ঘটিল । অনিত্যদেহৰ ক্ষণস্থায়ীত্বক কল্পনা কৰিয়েই হয়তো তেখেতে এক গভীৰ তত্ববোধৰ কবিতা ৰচনা কৰিলে আপোনালোকৰ বাবে শীৰ্ষক । সন্তানৰ আগমণে যেনেদৰে পিতৃ মাতৃ , ইষ্ট কুটুম্বক পৰম সুখ দিয়ে , ধনেৰে নোৱাৰিলেও মনেৰে উদযাপন কৰে , নিজৰ সন্তানক ৰাজকুমাৰ ৰাজকুমাৰীৰ দৰে সেউজ ধৰালে আদৰি আনে , সন্তানক পাৰিলে জোনবাইটোও আনি দিব খোজে সেই অনুভূতিকো বাইদেউৱে তেখেতৰ কবিতাৰ মাজেৰে বৰ সুন্দৰকৈ তুলি ধৰিছে ।
“ স্বৰ্ণময় সময়ৰ মাহেন্দ্ৰ-ক্ষণত
আমি জখলা বান্ধিম
অতীতৰপৰা ভৱিষ্যতলৈ ।“ ( আপোনালোকৰ বাবে )
জীৱনৰ আদিতম পুৱাটোত যিদৰে ৰাজকীয়ভাৱে স্বাগতম জনাই আদৰে , বিদায়বেলাটো ও ৰাজকীয় হ’ব লগে বুলি তেখেতে অন্তঃকৰণে কামনা কৰিছিল । কাৰণ মৃত্যুও একপ্ৰকাৰ কলা , সঁচাকৈয়ে তেখেতৰ মৃত্যুত সেই কলা জিলিকি উঠিল , চিৰন্তন হাঁহিটো দুওঁঠত ৰাখিয়েই ৰজাৰদৰেই বিদায় ল’লে এই সংসাৰৰপৰা । পিছে তেখেতৰ মৃত্যুৰ কোলাৰ কলাত্মক হাঁহিটোৱে কন্দুৱাই গ’ল তেখেতক জনা প্ৰতিজনকে । এক সুন্দৰ ব্যক্তিৰ মৃত্যু হ’ল সঁচা , কিন্তু সেই স্মৰণীয় ব্যক্তিত্বৰ স্মৃতি সকলোৰে বুকুৱে বুকুৱে ৰৈ গ’ল । তেখেতে ভবাৰদৰেই ৰাজকীয় হ’ল সেই হাঁহি ।
“ কথা আছিল অহাৰদৰেই
ৰাজকীয় হ’ব
বিদায় পৰ্ব
স্মৃতিত উজ্বল হ’ব পৰিক্ৰমা
আপোনাৰপৰা আমালৈ বৈ আহিব
প্ৰাপ্তি আৰু অপ্ৰাপ্তিৰ
সোণোৱালী সূতা । “ (
শেষত….
গায়ত্ৰীবা আপোনাক কায়িকভাৱে হেৰুৱালোঁ সঁচা , পিছে মনেৰে কঢ়িয়াই ফুৰিম আপোনাৰ সান্নিধ্যৰ প্ৰতিটো অনুপল ইহজনমত সজ্ঞানে থকালৈকে । পাৰিলে লগ হ’ম পৰজনমত । বিদায় বুলি ক’মনে ? ?
পাপৰি বৰা
সহকৰ্মী
চৰকাৰী শিক্ষণ মহাবিদ্যালয় , নগাঁও